ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ 

Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος ο απόστολος και ευαγγελιστής έγραψε το «πνευματικό» λεγόμενο τέταρτο ευαγγέλιο, τις τρεις ομώνυμες επιστολές και την Αποκάλυψη, είχε πατέρα τον Ζεβεδαίο και μητέρα τη Σαλώμη, που ήταν θυγατέρα Ιωσήφ του «μνήστορος».

Ο άγιος δεν ήξερε πολλά γράμματα, όπως όλοι σχεδόν οι απόστολοι, οι «αγράμματοι αλιείς». Ζούσε δουλεύοντας με τον αδελφό του και τον πατέρα του στη θάλασσα. Ήταν ψαράς. Σε λίγο καιρό ο Χριστός κάλεσε κοντά του – ύστερα από τον Ανδρέα και τον Πέτρο – τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ.

Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, στάθηκε ο πιο αγαπημένος μαθητής του Χριστού. Και ήταν ο μόνος μαθητής, όταν οι άλλοι από τον φόβο τους σκορπίστηκαν, που μαζί με την Παναγία βρέθηκε παρών στη Σταύρωση, όπου ο Χριστός του παρέδωσε την Παναγία Μητέρα του, να την πάρει «εις τα ίδια» λέγοντας του: «Ιδού η Μήτηρ σου». Κι έτσι ο Ιωάννης έγινε το τέκνο με τις τρεις μητέρες: πρώτα γιος της Σαλώμης, ύστερα «υιός της βροντής», κατά τον λόγο του Κυρίου, και τώρα γιος, κατά χάρη και θέση, της Παναγίας Θεοτόκου.

Στην όλη πορεία του θείου μαρτυρίου του Χριστού, ο άγιος Ιωάννης είναι κοντά. Στην Αποκαθήλωση βοηθάει μαζί με τον Ιωσήφ και τον Νικόδημο, κι ακουμπάει, για τελευταία φορά το μέτωπο του στο λογχισμένο στήθος του Χριστού. Ύστερα απ’ την Ανάσταση, όταν οι Μυροφόρες «εκήρυξαν τοις Αποστόλοις», αυτός έφτασε πρώτος, τρέχοντας, στον άγιο Τάφο. Αναγνωρίζει τον Χριστό, όταν παρουσιάζεται στην ακρογιαλιά της Τιβεριάδος. Και, μαζί με τον άγιο Πέτρο, γίνεται στύλος και εδραίωμα της νέας Εκκλησίας, που γεννήθηκε με τις «πύρινες γλώσσες» της αγίας Πεντηκοστής.

Μετά την κοίμηση της Παναγίας ο Ιωάννης φεύγει απ’ τα Ιεροσόλυμα και ύστερα από πολλά βάσανα φτάνει στην Έφεσο, όπου θα μείνει πολύ καιρό, για να στηρίξει με την διδασκαλία του την νέα Εκκλησία. Με τους διωγμούς του Ρωμαίου αυτοκράτορα Δομιτιανού, αλυσοδένεται και μεταφέρεται στη Ρώμη, όπου δικάζεται και καταδικάζεται σε θάνατο. Η θανατική ποινή άρχισε με την μαστίγωση.

Ο Ιωάννης την υπέφερε με γενναιότητα. Τον ρίχνουν ύστερα, για να τον θανατώσουν, μέσα σε ζεματιστό λάδι. Μα εκείνος δεν έπαθε τίποτε πάλι. Κάτι άλλαξε όμως στη ζωή του αυτοκράτορα και αποφασίζει να στείλει τον Ιωάννη, μαζί με άλλους καταδίκους, εξορία, να δουλέψει στα μεταλλεία της Πάτμου. Εκεί ο Ιωάννης μέσα στον ιερό βράχο οραματίστηκε το τέλος, τη συντέλεια του κόσμου. Εκεί μέσα στο αγιασμένο σπήλαιο της Πάτμου, βρισκόμενος σε θεία έκσταση ο πνευματικώτερος και μυστικώτερος ευαγγελιστής-Θεολόγος, υπαγορεύει στο μαθητή του τον άγιο Πρόχορο και γράφει την Αποκάλυψη. Ο Νέρβας που ήρθε μετά τον Δομιτιανό, αφήνει τον Ιωάννη να γυρίσει, ελεύθερος πια, στην Έφεσο. Εκεί κάποιος αιρετικός λεγόμενος Κήρινθος έκανε θραύση με τις αιρετικές διδασκαλίες του, σχετικά με το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος.

Τότε ο Ιωάννης έγραψε, με τη χάρη και το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, το περίφημο Ευαγγέλιο του, όπου μετά την βροντή του βαθύτατου λόγου του, λάμπει η θεότητα του Χριστού. Από αυτό το Ευαγγέλιο αντλούν όλοι οι θεολόγοι, που θα ασχοληθούν μετά από εκείνον, με τον «Λόγον του Θεού».

Στην Έφεσο ο άγιος Ιωάννης έκανε άπειρα θαύματα και με τις φανερές, μπροστά στα μάτια των ανθρώπων, νίκες στις μάχες του με τους δαίμόνες, γύρισε στο σωστό δρόμο του Ευαγγελίου μυριάδες ειδωλολάτρες. Εκεί έκανε και το θαύμα σ’ ένα παιδί, που ήθελε να φυλάξει την παρθενία του, και που στάθηκε αφορμή, όλοι οι νέοι που θέλουν να θεολογήσουν και να φυλάξουν την σωματική και την πνευματική τους καθαρότητα, να προσεύχονται στον άγιο Ιωάννη τον Ευαγγελιστή-Θεολόγο, για να τους βοηθήσει.

Η παράδοση της Εκκλησίας μας διέσωσε μια απειρία θαυμάτων του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Πλατύτερα, τους αγώνες του με τις δαιμονικές φάλαγγες και τις άλλες σκοτεινές δυνάμεις, στις 26 Σεπτεμβρίου και στις 8 Μαΐου το παράδοξο θαύμα, που συμβαίνει κάθε χρόνο στον τάφο του. Εκεί κατά τρόπο θεϊκό και παράδοξο, αναβρύζει κάθε χρόνο ξαφνικά αυτή τη μέρα, μία σκόνη που οι ντόπιοι την ονομάζουν «Μάννα». Από αυτό το «μάννα» παίρνουν οι πάσχοντες και με πολλή πίστη «μεταχειρίζονται εις απολύτρωσιν κάθε πάθους, εις ιατρείαν ψυχών και εις υγείαν σωμάτων», όπως λέγεται και στο χαρακτηριστικό δίστιχο του συναξαριού της ημέρας:

Ου βρώσιν αλλά ρώσιν ανθρώποις νέμει
το του τάφου σου μάννα,
μύστα Κυρίου.

Διδακτικώτατο είναι και τούτο το περιστατικό από το βίο του. Ένας κυνηγός κάποτε είδε τον άγιο, βρισκόμενο σε προχωρημένα πια γηρατειά, να παίζει με μια ημερωμένη πέρδικα. Απόρησε που είδε έναν τόσο άγιο άνθρωπο να χάνει τον καιρό του έτσι, και τον ρώτησε παραξενεμένος γιατί το έκανε αυτό. Και ο άγιος του αποκρίθηκε: όπως εσύ κυνηγέ μου, το τόξο σου δεν το έχεις πάντα τεντωμένο, για να μη αδυνατίσει η χορδή και, τεντωμένη χάνει την ελαστικότητα της, έτσι και το πνεύμα έχει ανάγκη από μία χαλάρωση, για να αναπαύεται και να μην αποκάμει από την μεγάλη και συνεχή ένταση.

Θαυμαστό στάθηκε και το τέλος του αγίου. Όταν κόντευε να φτάσει στα εκατόν είκοσι χρόνια του, προείδε το τέλος του και βγήκε περίπατο με εφτά μαθητές του. Ήταν χαράματα και τους είπε να καθίσουν κάπου. Εκείνος σηκώθηκε, πήγε λίγο πιο πέρα και προσευχήθηκε.

Γύρισε ύστερα και τους είπε να σκάψουν ένα λάκκο στο μπόϊ του, σε σχήμα σταυρού. Έστρωσε το μανδύα του, ξάπλωσε μέσα, και τους είπε να τον σκεπάσουν ως τα γόνατα. Εκείνοι άρχισαν να τον καταφιλούν με δάκρυα και να του δίνουν λυπημένοι τον τελευταίον ασπασμό. Ύστερα τους είπε να τον σκεπάσουν ως το στήθος, ως το λαιμό – πρώτα με το λευκό σάβανο και μετά με το χώμα.

Την ώρα που έβγαινε ο ήλιος ο άγιος παρέδωκε στα χέρια του αγαπημένου διδασκάλου του την αγιασμένη ψυχή του. Όλος ο κόσμος τον πένθησε, γιατί είχε ευεργετηθεί απ’ αυτόν και έτρεχε ν’ ασπασθεί τον τάφο του. Τότε ο επίσκοπος Εφέσου Πολυκράτης έγραψε σε μια επιστολή του: «Και γαρ κατά την Ασίαν μέγα στοιχείον κεκοίμηται, ο και αναστήσεται τη εσχάτη ημέρα της Παρουσίας Κυρίου, Ιωάννης ο επιστήθιος Χριστού….

Και διδάσκαλος εν Εφέσω γενόμενος»

Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ
«ΕΡΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ»

ΓΛΩΣΣΑΡΙ
Διάκριση: Η ενέργεια του να διακρίνω, να ξεχωρίζω το ένα από το άλλο, σαν προτιμότερο ή καταλληλότερο για την περίσταση• το χάρισμα του διακρίνειν ή προφητεύειν. Είναι καρπός της βαθειάς ταπεινώσεως και της απάθειας. Προϋποθέσεις για την απόκτησή της: η γνώση του νόμου του Θεού (γραπτού και παραδόσεως), η ορθή δογματική συνείδηση και η προσωπική πνευματική εμπειρία, σε συνδυασμό με την υποταγή σε πνευματικό οδηγό.

Δίπτυχο: Απλό ή επισημότερο χαρτί διπλωμένο στη μέση, όπου γράφονται, στη γενική πτώση, τα ονόματα ζώντων (αριστερά) και τεθνεώτων (δεξιά). Το δίνουμε μαζί ή χωρίς Πρόσφορο στον Εσπερινό του Σαββάτου συνήθως (ή άλλης μεγάλης εορτής) στους Ιερούς Ναούς, για να μνημονεύσει ο Ιερέας τα ονόματα στην Ιερά Προσκομιδή.