Ο ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος στάθηκε πάντα μια θαυμαστή για τον κάθε πιστό μορφή αγίου, αλλά και μια τραγική προφητική φυσιογνωμία.

Η γέννηση του έγινε με τη χάρη του Θεού, κι η σύλληψη του ευαγγελίστηκε, όπως μας αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς (α' 5-25), στον πατέρα του Ζαχαρία, μέσα στην εκκλησία, την ώρα που θύμιαζε.

Είπε εκεί ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στο Ζαχαρία, πως η στείρα και μεγάλη πια στα χρόνια γυναίκα του Ελισάβετ, θα γεννήσει υιον: «και καλέσεις το όνομα αυτού Ιωάννην, και έσται χαρά σοι και αγαλλίασις και πολλοί επί τη γεννήσει αυτού χαρίσονται. Εσται γαρ μέγας ενώπιον του Κυρίου».

Κι αλήθεψε ο λόγος τούτος του αγγέλου. Γεννήθηκε ο Πρόδρομος «εκ των στειρωτικών λαγόνων» της Ελισάβετ, λύνοντας ταυτόχρονα την αφωνία του πατέρα του Ζαχαρία.

Ακόμα, όταν ήταν στην κοιλιά της Ελισάβετ και σκίρτησε, προφήτευσε τη σάρκωση του θείου Λόγου, στην παρθενική μήτρα της Παναγίας.

Χωρίς να γνωρίσει την αμαρτία του κόσμου ο Πρόδρομος φεύγει νεότατος στην έρημο, όπου ζει: με άσκηση φοβερή, τρεφόμενος με ακρίδες και άγριο μέλι, σα να τανε πουλί. (σε πολλές εικόνες της βυζαντινής αγιογραφίας, ο άγιος Πρόδρομος βρίσκεται ιστορημένος πράγματι με δυο φτερά, φυτρωμένα στους ώμους του, και με την επιγραφή «το πτηνόν της ερήμου».

Εκεί στην έρημo, μέσα στο μεγάλο καμίνι που δοκιμάζονται και ωριμάζουν οι μεγάλοι άγιοι, αρχίζει το κήρυγμα της μετανοίας.

 Βροντοφωνεί ότι «ήγγικεν», πως έφτασε κ’ είναι πολύ κοντά η βασιλεία των Ουρανών - εννοώντας, ασφαλώς, το Χριστό, που ερχόταν κοντά του και ο οπαίος σαν Θεός, «έμπροσθέν του γέγονε ».

Δεν δειλιάζει να κηρύξει και ελέγξει προς όλες τις κατευθύνσεις, χτυπώντας τελευταία και τη μοιχεία του Hρώδη, κι ας ήξερε πως αυτό θα του κόστιζε τη ζωή του.

Με τον αποκεφαλισμό του, στο παράνομο συμπόσιο των γενεθλίων, ο Πρόδρομος ανοίγει τις πύλες του Άδη κ’ ευαγγελίζεται κι εκεί την έλευση του Σωτήρος, όπως ψάλλουμε και στο απολυτίκιό του: «όθεν της αληθείας υπεραθλήσας, χαίρων ευηγγελίσω και τοις εν Άδη, Θεον φανερωθέντα εν σαρκί, τον αίροντα την άμαρτιαν του κόσμου και παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος».

Κι αξιώθηκε ν’ ακούσει στο τέλoς το εγκώμιο, που κανείς άνθρωπος δεν άκουσε, απ’ το ίδιο το φοβερό στόμα του Kυρίου και Θεού του, που βάφτισε στον Ιορδάνη ποταμό: «αμήν λέγων υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού» (Ματθαίου ια΄11).

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος είναι από τους πιο αγαπημένους αγίους της Ορθοδοξίας μας. Κάθε χωριό και κάθε πολιτεία θάχει από να εκκλησάκι ή ένα μεγαλοπρεπή ναό αφιερωμένο στον άγιο Πρόδρομο.

Και τον τιμούν με πολύ ευλάβεια, κάνοντας ακολουθίες, αγρυπνίες, λειτουργίες, πανηγύρια στη μνήμη του, γιατί είναι κοντά στο Χριστό και την Παναγία και γιατί κάνει πολλά θαύματα σ’ όποιον ζητά με πίστη την μεσιτεία, την ικεσία και την πρεσβεία του προς τον Χριστό.

Κι όσοι ακούν και διαβάζουν τον βίο του, διδάσκονται πως πρέπει να ’ναι αγνοί και πεντακάθαροι, όπως εκείνος που αξιώθηκε ν’ αγγίξει με τα’ αγιασμένα χέρια του την «κορυφήν του Δεσπότου».

Διδάσκονται ακόμα, πως πρέπει να ’ναι ταπεινοί όπως εκείνος, που, ενώ άκουγε από το στόμα του Χριστού-πως «κανείς άλλος, δεν γεννήθηκε από γυναίκα τόσο μεγάλος, όσο ο Ιωάννης», αυτός έλεγε σ’ αυτούς που τον άκουγαν: «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Μεσσίας, ούτε ο ήλιος της Δικαιοσύνης.

Είναι Εκείνος που έρχεται, και δεν είμαι άξιος εγώ, ούτε τα λουριά να σκύψω να τα λύσω απ’ τα υποδήματα του»! Αν ο Πρόδρομος έσκυβε πιο χαμηλά από τα υποδήματα του Κυρίου, γιατί δεν θεωρούσε τον εαυτό του άξιο, εμείς πόσο πιο χαμηλά δεν πρέπει να σκύβουμε και πόσο πιο ταπεινή γνώμη δεν πρέπει να έχουμε για τον εαυτό μας!

Όμως, πέρα από όλα αυτά, ο Πρόδρομος είναι το «ουκ έξεστι σοι έχειν την γυναίκα του αδελφού σου».

Δηλαδή, μετά το Βαπτιστή Πρόδρομο, έρχεται ο άφοβος ελεγκτής Πρόδρομος. Πόσα «ουκ έξεστι σοι» δεν βροντοφωνεί και σήμερα, στον καθένα μας ξεχωριστά: στο γιο και τη θυγατέρα για την παρεκτροπή, στη μάνα και στον πατέρα για την απροσεξία και την ένοχη αμέλεια, στον εργάτη για το γογγυσμό και την επιπολαιότητα, στον εργοδότη για κακή μεταχείριση και εκμετάλλευση, στο μαθητή και στο δάσκαλο, στον επαρχιώτη και τον πρωτευουσιάνο, στον μορφωμένο και στον αμόρφωτο, που πατούν πάνω στο Ευαγγέλιο και στο δίκαιο, για να μη ζημιωθούν τα συμφέροντα τους.

Σ’ όλους μας έχει να πει και από ένα ή περισσότερα «ουκ έξεστι σοι» ο αετός της ερήμου. Αλλά πρέπει να ξεβουλώσουμε τα αυτιά μας πρώτα καλά κι ύστερα να ακούσουμε και να συνετιστούμε. Γιατί, έτσι πως πορευόμαστε, μακριά από την Εκκλησία, μακριά από τη στράτα του Θεού, η τραγική φωνή του μεγάλου ερημίτου, δεν θα ηχεί, παρά ως «φωνή βοώντος εν τη ερήμω».

«ΕΡΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ»
Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

Γενέθλιος ημέρα: Είναι η ημέρα μαρτυρίου ή κοιμήσεως ενός Αγίου. Είναι ημέρα εισόδου του στην Ουράνιο Βασιλεία-Εκκλησία. Οι Ορθόδοξοι αυτά τα γενέθλια εορτάζουμε που συμπίπτουν με την ονομαστική μας εορτή, την εορτή του Αγίου μας που φέρουμε το όνομά του. Οι Προτεστάντες που δεν έχουν Αγίους εορτάζουν και τιμούν ανθρωποκεντρικά την ημέρα γεννήσεώς τους σ’ αυτό τον κόσμο. Εμείς ζούμε και εορτάζουμε θεανθρωποκεντρικά.

Γονυκλισία: Ευλαβική στάση με κάμψη των γονάτων κατά την ώρα της προσευχής, σε ένδειξη ταπεινώσεως, μετανοίας και συντριβής μπροστά στον Θεό. Και ο Κύριος «θεις τα γόνατα προσηύχετο» (Λουκ. Κβ΄,41). Γενική γονυκλισία στην Εκκλησία γίνεται στον Εσπερινό της Πεντηκοστής (επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος). Δε γίνεται γονυκλισία από το Εσπέρας του Σαββάτου μέχρι το εσπέρας της Κυριακής και την περίοδο του Πεντηκοσταρίου.

Δαίμονες: Ήσαν κάποτε το δέκατο τάγμα των Αγγέλων. Εξ αιτίας του αρχηγού τους Εωσφόρου (=ο φέρων την έω, την αυγή) εξέπεσαν της ιδιότητάς τους και κατέστησαν πονηρά πνεύματα, λόγω αλαζονείας και εωσφορικής υπερηφανείας. Ο Εωσφόρος ή Διάβολος ή Σατανάς έκτοτε και οι δαίμονές του, μετά την πτώση του ανθρώπου, αντιμάχονται το έργο του Θεού και εχθρεύονται από καταβολής κόσμου τον άνθρωπο.
Σαν πνευματικές υπάρξεις διαθέτουν μεγαλύτερες ικανότητες από τον άνθρωπο και επηρεάζουν το λογισμό του (τη σκέψη του), οδηγώντας τον στην αμαρτία, στην απελπισία, στην απώλεια. Όποιος όμως μετέχει στα Μυστήρια της Εκκλησίας (Εξομολόγηση και Θ. Κοινωνία) εξουδετερώνει τις επιδράσεις ή επιθέσεις των δαιμόνων, χάρη στο απολυτρωτικό έργο του Χριστού, το Σταυρό και την Ανάστασή Του. Διότι ο Χριστός με την επίγεια ζωή και το έργο Του, αντιμετωπίζει προσωπικά το Σατανά και τον νικά (Ματ. δ΄ 11) μαζί με τους δαίμονες, που εξουσιάζουν την αμαρτωλή ανθρωπότητα, και τους νικά στο δικό τους χώρο. Αυτό είναι το νόημα των πολυαρίθμων επεισοδίων με τους δαιμονιζομένους. Αντιμετωπίζοντας την ασθένεια (των δαιμονισμένων) αντιμετωπίζει και θριαμβεύει πάνω στο Σατανά. Όμως ο αγώνας κατά του διαβόλου και των δαιμόνων θα τελειώσει, σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο, με την τελευταία πράξη της «ιστορίας της σωτηρίας», την «Ημέρα του Κυρίου» (Α΄ Κορ. ιε΄, 24-28).

 
Διάκριση: Η ενέργεια του να διακρίνω, να ξεχωρίζω το ένα από το άλλο, σαν προτιμότερο ή καταλληλότερο για την περίσταση• το χάρισμα του διακρίνειν ή προφητεύειν. Είναι καρπός της βαθειάς ταπεινώσεως και της απάθειας. Προϋποθέσεις για την απόκτησή της: η γνώση του νόμου του Θεού (γραπτού και παραδόσεως), η ορθή δογματική συνείδηση και η προσωπική πνευματική εμπειρία, σε συνδυασμό με την υποταγή σε πνευματικό οδηγό.

Δεσποτικές εορτές: Οι εορτές που είναι αφιερωμένες στο πρόσωπο του Δεσπότου Χριστού.