ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΒΑΛΑΜΟ


Ο μεγαλόσχημος ηγούμενος Ιωάννης

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ι.Μ. ΒΥΤΟΥΜΑ 1988

ΕΙΚΟΣΤΗ ΕΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

22.11.1955
 

Κάποιος σοφός γέροντας επέπληξε έναν αδελφό λέγοντας τον υπερήφανο. Εκείνος του απάντησε: «Συγχώρεσέ με, πάτερ, δεν είμαι υπερήφανος».

Ο σοφός γέροντας τον διόρθωσε: «Πώς αλλιώς θα έδειχνες πιο καθαρά, ότι είσαι υπερήφανος, παρά λέγοντας: δεν είμαι υπερήφανος»;

Ναι, η υπερηφάνεια είναι τυφλή, δε βλέπει τον εαυτό της. Είναι εφεύρημα του σατανά.

Να και τα παιδιά της:

θυμός,

καταλαλιά,

έξαψη,

υποκρισία,

ανυπακοή. .

Ή υπερηφάνεια επιμένει στη γνώμη της και δύσκολα υποτάσσεται στους άλλους, δεν αντέχει παρατήρηση, ενώ εύκολα παρατηρεί τους άλλους, μιλάει απερίσκεπτα, είναι ανυπόμονη, ξένη στην αγάπη, άξεστη μέχρι βρισιάς και επιθυμεί να έχει εξουσία, βλάσφημοι λογισμοί πολύ ταλαιπωρούν τους υπερήφανους.

Αυτά τα έγραψα με συντομία, βάση της διδασκαλίας των αγίων Πατέρων.

Τώρα θα περιγράψω και την ταπείνωση. Ώ, μακαρία ταπείνωση! συ είσαι θεϊκή, συ έκλινας τους ουρανούς, έλαβες ανθρώπινη μορφή και κάρφωσες στο σταυρό τις αμαρτίες όλου του κόσμου. Ή ψυχή μου τρέμει: Πώς να εγκωμιάσω τη μεγαλοσύνη σου;

Οι Θεόσοφοι Πατέρες λένε, πως ή ταπείνωση γεννά

την πραότητα,

την καλοσύνη,

τη στοργή,

την ευσπλαχνία,

την ησυχία και

την ευπείθεια.

Ό ταπεινός δεν περιεργάζεται ακατάληπτα πράγματα, ενώ ό υπερήφανος θέλει να ερευνά τα βάθη των κριμάτων του θεού. Ό ταπεινός δεν υπερηφανεύεται με τα φυσικά του προτερήματα και αποφεύγει τον ανθρώπινο έπαινο - ακριβώς όπως εκείνος πού φοράει μεταξωτά ρούχα, πηδάει παράμερα, όταν πάνω του ρίχνουν πίσσα, για να μη λερωθούν τα πολύτιμα ενδύματα του. Έτσι και ό ταπεινός φεύγει μακριά από την ανθρώπινη δόξα.

Το χαρακτηριστικό της ταπείνωσης είναι να βλέπει κανείς στον εαυτό του αμαρτίες, ενώ στους άλλους προτερήματα. Ό υπερήφανος απεναντίας βλέπει στον εαυτό του μόνο το καλό, ενώ στους άλλους μόνο το κακό. Και ακόμη μερικά γνωρίσματα της ταπείνωσης: απλότητα, ευθύτητα, φυσικότητα. Αν όμως δε μάθεις από την πείρα σου, τι είναι ή ταπείνωση και πώς γεννάται στην ψυχή, δεν μπορεί κανείς να σου τη διδάξει, επειδή δε μαθαίνεται μόνο από τα λόγια.
 

Κάποτε ό αββάς Ζωσιμάς μιλούσε για την ταπείνωση. Ένας σοφιστής πού βρέθηκε εκεί, ακούγοντας όσα έλεγε, τον ρώτησε: «Πες μου, πώς θεωρείς τον εαυτό σου αμαρτωλό; Δεν καταλαβαίνεις ότι είσαι άγιος; Δεν καταλαβαίνεις ότι έχεις αρετές; Δε βλέπεις ότι τηρείς τις εντολές; Πως, αφού κάνεις αυτά, πιστεύεις ότι είσαι αμαρτωλός».

Ό Γέροντας δεν έβρισκε τρόπο να του απαντήσει, μόνο του έλεγε: «Δεν ξέρω πως να σου πω, αλλά έτσι νιώθω, αμαρτωλός».

Ό σοφιστής επέμενε θέλοντας να μάθει πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό.

Ό δε Γέροντας μη βρίσκοντας πώς να του εξηγήσει αυτό το πράγμα, άρχισε να λέει με την αγία απλότητα του: «Μη με μπερδεύεις, αληθινά τέτοιος είμαι».

Εκεί παρευρισκόταν και ο αββάς Δωρόθεος, ο οποίος εξήγησε το πράγμα στο σοφιστή, λέγοντας πώς ή ταπείνωση μοιάζει με ορισμένες γνώσεις πού έγιναν πλέον συνήθεια στους επιστήμονες χωρίς αυτοί να μπορούν να εξηγήσουν πώς συμβαίνει αυτό.

Τότε ο αββάς Ζωσιμάς αγκάλιασε τον αββά Δωρόθεο και του είπε: «Το βρήκες, όπως το είπες είναι»

Έτσι ικανοποιήθηκε και ο σοφιστής και συμφώνησε μαζί τους.

Σου έγραψα λίγα, από τα πολλά - αν θέλεις να μάθεις περισσότερα και πιο καλά, διάβαζε τι λέγει ή Φιλοκαλία για την ταπείνωση.