|
|
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ ΠΑΤΡΩΝ
ΠΑΤΗΡ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΦΑΝΑΡΙΩΤΗΣ
ΙΔ΄ Λουκά Τυφλός - Η
Ευχή
Κυριακή 1-12-1985
Εκ του κατά Λουκάν Αγίου Ευαγγελίου το ανάγνωσμα πρόσχομεν.
Εγένετο δε εν τω εγγίζειν αυτόν εις την Ιεριχώ τυφλός τις εκάθητο παρά την
οδό προσαιτών. Ακούσας δε όχλου διαπορευομένου επυνθάνετο τι είη ταύτα.
Απήγγειλαν δε αυτώ ότι Ιησούς ο Ναζωραίος παρέρχεται και εβόησεν λέγων.
«Ιησού υιέ Δαυίδ, ελέησόν με». και οι προάγοντες επετίμων αυτώ ίνα σιωπήσει.
αυτός δε πολλώ μάλλον έκραζεν. «Υιέ Δαυίδ ελέησόν με». Σταθείς δε ο Ιησούς
εκέλευσεν αυτόν αχθήναι προς αυτόν. Εγγίσαντος δε αυτού επηρώτησεν αυτόν
λέγων. «τι σοι θέλεις ποιήσω;» Ο δε είπε. «Κύριε, ίνα αναβλέψω». Και ο
Ιησούς είπεν αυτώ. «Ανάβλεψον. Η πίστις σου σέσωκέ σε». και παραχρήμα
ανέβλεψε, και ηκολούθει αυτώ δοξάζων τον Θεόν. και πας ο λαός ιδών έδωκεν
αίνον τω Θεώ.
Ερμηνεία:
Συνέβηκε τότε, ενώ αυτός πλησίαζε στην Ιεριχώ, κάποιος τυφλός να κάθεται
ζητιανεύοντας δίπλα στο δρόμο. Και όταν άκουσε το πλήθος να περνά, ζητούσε
να μάθει τι σημαίνει αυτό. Του ανάγγειλαν, λοιπόν, ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος
περνάει από εκεί. Και τότε φώναξε δυνατά, λέγοντας: «Ιησού, γιε του Δαβίδ,
ελέησέ με». Και εκείνοι που προηγούνταν τον επιτιμούσαν για να σωπάσει,
αυτός όμως πολύ περισσότερο έκραζε: «Γιε του Δαβίδ, ελέησέ με». Στάθηκε τότε
ο Ιησούς και διέταξε να τον φέρουν προς αυτόν. Και όταν αυτός πλησίασε, τον
ρώτησε: «Τι θέλεις να σου κάνω;» Εκείνος απάντησε: «Κύριε, να ξαναδώ». Και ο
Ιησούς του είπε: «Ξαναδές• η πίστη σου σε έχει σώσει». Και αμέσως ξαναείδε
και τον ακολουθούσε δοξάζοντας το Θεό. Και όλος ο λαός, όταν το είδε, έδωσε
αίνο στο Θεό.
«και εβόησεν λέγων. Ιησού υιέ Δαυίδ, ελέησόν με. Και οι προάγοντες επετίμων
αυτώ ίνα σιωπήσει. Αυτός δε πολλώ μάλλον έκραζεν. Υιέ Δαυίδ ελέησόν με.»
Είναι ατιμωτικό να προσεύχεσαι είπε κάποτε ο Νίτσε. Ο πατέρας και ο
εμπνευστής του Χίτλερ και ο πρόδρομος των συμφορών της ανθρωπότητας. Η
προσευχή είναι για τους σκλάβους και για τους πιότηδες βιάστηκε να
συμπληρώσει ο δικός μας ο Καζαντζάκης που ήτανε θαυμαστής του Νίτσε. Αφορμή
παίρνοντας απ’ αυτά τα λόγια, τις δηλώσεις του Νίτσε, ο μεγάλος βιολόγος
Αλέξης Καρέλ, είχε γράψει στο παγκοσμίους φήμης περιοδικό (...;…) τα εξής: Ο
Νίτσε λέει είπε ότι είναι ατιμωτικό να προσεύχεσαι. Στην πραγματικότητα λέει
ο Καρέλ, το να προσεύχεσαι δεν πιο ατιμωτικό από το να πίνεις ή να
αναπνέεις. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από τον Θεό, όπως έχει ανάγκη από το νερό
ή το οξυγόνο, (μίλησε στην βιολογική γλώσσα, διότι ήταν βιολόγος.) Και
πραγματικά, η προσευχή όπως και όλες οι άλλες λειτουργίες του οργανισμού του
ανθρωπίνου και οι οργανικές και οι πνευματικές, συντελούν στην άνθηση της
προσωπικότητας. Είναι ότι είναι ικανός ο άνθρωπος να κάνει. Αν ένας άνθρωπος
δεν είναι ικανός να προσεύχεται, είναι ανάπηρος στο μέρος αυτό της
προσωπικότητας του. Παράδειγμα σήμερα αυτόν τον λόγον, ότι και η προσευχή
όπως και όλες οι οργανικές και οι πνευματικές λειτουργίες συντελούν στην
ολοκλήρωση και στην άνθηση της προσωπικότητας, είναι ο σημερινός τυφλός ο
Βαρτίμαιος, το όνομα του βέβαια το σώζει ο Μάρκος, εκάθητο παρά την οδόν
προσαιτών. Ήταν ένα περιθωριακό άτομο όπως θα λέγαμε, αυτό σημαίνει παρά την
οδόν, έξω απ’ την κοινωνία, στο περιθώριο της κοινωνίας. Τον οικτίρουν, του
έδιναν καμιά πεντάρα, τον εμάλλωναν, τον έβριζαν ίσως, αλλά στην κοινωνία
θέση δεν είχε κεντρική. Αλλά από την στιγμή που εστράφη προς τον Χριστόν και
έκραξε προς τον Χριστό και προσευχήθηκε προς Αυτόν, άλλαξε η κατάστασης
άρδην. Από περιθωριακό άτομο έγινε κέντρο της όλης συγκέντρωσης εκεί των
ανθρώπων. Και ενώ οι άλλοι ήταν περί τον Ιησού, ο κύκλος του όπως θα λέγαμε,
αυτοί που ήτανε για τον κόσμο που τον ακολουθούσε, οι δικοί Του, οι οπαδοί
Του, αυτός ο περιθωριακός έκανε τον Ιησού να παραμελήσει όλους τους άλλους,
όχι μόνο να τους παραμελήσει αλλά και να μην τους ακούσει, αλλά και να πάει
και αντίθετα προς εκείνο που έλεγαν οι άλλοι, και να καλέσει τον Βαρτίμαιο
μπροστά Του γιατί οι άλλοι όπως ξέρετε προσπαθούσαν να τον κάνουν να
σιωπήσει. Και οι προάγοντες λέει, οι δικοί του, οι οπαδοί του Χριστού θα
λέγαμε, προσπαθούσαν να τον κάνουν να σιωπήσει. Ο Χριστός αδιαφόρησε για
αυτούς και για τα λόγια τους και τον έφερε εκεί στο κέντρο και όπως είδαμε
τον έκανε καλά. Από περιθωριακός έγινε κέντρον για τον Χριστόν, και από
τυφλός έγινε βλέπων, ανέβλεψε, ενώ πολλοί που είναι βλέποντες, θα μας πει
αργότερα ο Ιησούς, θα γίνουν τυφλοί στην πραγματικότητα διότι άλλο να
βλέπεις και άλλο να βλέπεις πραγματικά.
Πώς το πέτυχε τώρα αυτό ο Βαρτίμαιος; Αν θέλαμε να επιμείνουμε λίγο πάνω σ’
αυτό θα ωφελούμαστο και εμείς. Πώς κατάφερε να κάνει τον Χριστόν να αγνοήσει
όλους τους άλλους τους ευσεβείς, αυτούς που άκουγαν τα κηρύγματα Του, αυτούς
που πήγαιναν στους κύκλους, στις συναγωγές Του, όλους ημάς τους ευσεβείς,
και να ασχοληθεί μ’ αυτόν που πρώτη φορά τον έβλεπε;
Έκανε ευχή προς τον Χριστό. Αν προσέξετε αυτό το οποίο ο Βαρτίμαιος είπε
προς τον Χριστό, είναι η ευχή του Ιησού.
Η ευχή είναι «Κύριε Ιησού Χριστέ
Υιέ του Θεού, ελέησόν με». Εδώ λέει «Ιησού, Υιέ Δαυίδ, που σημαίνει Κύριε,
ελέησόν με» είναι η ευχή. Η ευχή λοιπόν είναι εκείνη που κάνει τον Χριστόν
να στρέφεται προς εμάς, και όχι η ακρόαση των λόγων Του, αν κάνουμε
συγκεντρώσεις στο όνομα Του, αν μελετάμε βιβλία θρησκευτικά και διάφορα
άλλα. Εάν Τον φωνάζουμε, και αν προσέξετε, δεν μίλησε απλώς «Ιησού ελέησόν
με» αλλά εβόησε λέει, έβγαλε κραυγή ο Βαρτίμαιος, έτσι λέει το κείμενο από
την αρχή. Ξεκίνησε με βοή και εβόησε λέγων, και στο τέλος λέει αυτός δε
πολλώ μάλλον έκραζε «Υιέ Δαυίδ ελέησόν με».Ώστε η προσευχή που έχει άμεσα
αποτελέσματα πρέπει να είναι βοή, πρέπει να είναι κραυγή προς Τον Χριστό.
Δεν πρέπει να έιναι κάτι το συνηθισμένο, κάτι το κρύο το χλιαρό, το τυπικό,
κάτι που το παίρνουμε συνήθεια και καμιά φορά όταν προσευχόμαστε σκεφτόμαστε
και άλλα πράγματα. Και για να είναι κραυγή η ευχή του κομποσχοινιού, είτε
γίνεται με το κομποσχοίνι είτε όχι, για να είναι κραυγή προς τον Χριστόν,
ένα από τα δύο πρέπει να συμβαίνει. Ή να βρισκόμαστε σε μεγάλη απελπισία,
όπως ήτανε ο τυφλός, που χρόνια άκουγε για τον θεραπευτή που άνοιγε τα μάτια
και δεν μπορούσε να τον δει, και εκείνη την στιγμή περνούσε από μπροστά του
και δεν ήξερε αν θα ξανά του’ ρθει στην ζωή του η ευκαιρία να ξαναπεράσει
από κοντά του ο Χριστός, καταλαβαίνετε σε τι απελπισία είχε έρθει ο άνθρωπος
όταν προχωρούσε και εχάνετο. Έχανε την ευκαιρία της ζωής του. Ήταν δυνατόν
λοιπόν να κάνει προσευχή όπως κάνουμε εμείς και σκεφτόμαστε άλλα; Ήτανε
κεντρικό πρόβλημα της ζωής του και είχε ανάγκη από αυτό και θα ήτανε η
απελπισία της ζωής του αν το έχανε. Δικαιολογείται λοιπόν να μιλήσει ταπεινά
και χλιαρά; Έκραξε ο άνθρωπος, εβόησε ο άνθρωπος. Και έτσι θέλει ο Χριστός.
Οι προσευχές που έχουν άμεσα αποτελέσματα, κάθε προσευχή έχει αποτελέσματα
και η χλιαρή προσευχή και η μηχανική προσευχή, που γίνεται έχει κάποιο
αποτέλεσμα, θα το δούμε και στην συνέχεια, έχει κάποιο αποτέλεσμα. Δεν πάει
χαμένη, καταγράφεται. Αλλά οι προσευχές που έχουν άμεσα αποτελέσματα όπως
του Βαρτιμαίου, είναι κραυγές, είτε κραυγές απελπισίας είτε κραυγές αγάπης
προς τον Χριστόν. Οι μεγάλοι άγιοι, οι Θεομένοι που αγαπούσαν τον Χριστόν,
εβόουν προς Αυτόν. Δεν μιλούσαν όπως εμείς. Όπως έχουμε συνηθίσει να
προσευχόμαστε και όταν νυστάζουμε να μην το κάνουμε και το απόδειπνο ή να
κάνουμε το μισό ή να κάνουμε τον σταυρό μας και να πέφτουμε στο κρεβάτι.
Εβόουν, άλλοι από την απελπισία τους όπως είναι ο Βαρτίμαιος, και άλλοι από
την μεγάλη αγάπη τους προς τον Χριστόν.
Η κραυγή, η βοή, δεν είναι ανάγκη να ακούγεται με το στόμα. Εδώ που ήτανε
παρόν σωματικά και άκουε τον Χριστόν, δικαιολογείται να ήτανε κραυγή με το
στόμα. Διότι τον άκουε, ήταν παρών μπροστά ο Ιησούς και τον έβλεπαν όλοι.
Όταν όμως ο Ιησούς είναι παρών εν πνεύματι, όπως είναι σήμερα, δηλαδή δεν
τον βλέπουμε με τα μάτια μας, τότε η κραυγή μπορεί να μην ακούγεται κιόλας
από τους άλλους, να είναι μυστική, αλλά να είναι βοή, να είναι κραυγή, κι’
ας μην ακούμε τίποτα. Αυτή είναι η προσευχή, η ευχή του Ιησού που όταν
φτάσει στα μεγάλα στάδια γίνεται νοερά προσευχή όπως την λέμε.
Θέλετε ένα παράδειγμα;
Όταν ο Μωυσής βγήκε από την Αίγυπτο, και βάδιζε στην έρημο και είχε φτάσει
σε στιγμή απελπισίας γιατί είχε επαναστατήσει ο λαός, και θελαν να φάνε και
ζητάγανε χίλια δύο πράγματα, και να τον εκτελέσουν και τον Μωϋσή, Μέσα στην
σκηνή του μαρτυρίου, μέσα στην αγωνία του και την απελπισία του τι να κάνει
τα εκατομμύρια του λαού, του επαναστατημένου, εκεί μες την έρημο, προσηύχετο
προς τον Θεόν, αλλά λέει η γραφή δεν ακουγόταν τίποτα. Και απήντησε μες την
σκηνή του μαρτυρίου ο Θεός. τι βοάς προς με; Αυτός δεν μιλούσε, κανείς δεν
άκουγε τίποτα. Αλλά ο Θεός άκουσε βοή, να έρχεται από τον Μωϋσή. Έτσι είναι
η ευχή αγαπητοί αφ’ ότου ανελήφθη ο Ιησούς και δεν τον βλέπουμε με τα
σωματικά μάτια. Η προσευχή, η νοερά για να έχει άμεσα αποτελέσματα, η
προσευχή του κομποσχοινιού, είτε γίνεται με το κομποσχοίνι είτε και χωρίς, η
ευχή του Ιησού πρέπει να είναι βοή και κραυγή μυστική μέσα μας. Και ένα από
τα δύο πρέπει να προϋπάρχουν για να συμβεί αυτό. Ή να βρισκόμαστε σε μεγάλη
απελπισία, ή να αγαπάμε πάρα πολύ τον Χριστό. Τους όρους των αμέσως
αποτελεσμάτων της προσευχής, θα μας τους πει, εκτός αν είναι θέμα
απελπισίας, όταν είναι θέμα αγάπης προς τον Χριστόν, το πως η ευχή έχει
άμεσα αποτελέσματα, θα μας το πει ο Μακάριος ο μέγας ο Αιγύπτιος. «Η μη η
ταπεινοφροσύνη και η αγάπη, η απλότης και η αγαθότης, κατακοσμούσιν ημίν την
ευχή, η ευχή αύτη μάλλον δε το πρόσχημα ευχής (...;ίγγιστα;;…) δε ημάς
ωφελείν δύναται» Να οι όροι της ευχής όταν δεν είναι θέμα απελπισίας, αλλά
είναι θέμα αγάπης. Πρέπει να υπάρχουν τέσσερα πράγματα. Να κοσμεί αυτόν που
κάνει την ευχή, και αυτό βέβαια είναι στους αγίους τα συγκεντρώνουν και τα
τέσσερα, η ταπεινοφροσύνη, η αγάπη προς τον Χριστόν και προς τους
συνανθρώπους μας, η απλότης της προσευχής. Δεν θέλει ρητορείες ο Χριστός,
δεν θέλει φιλολογικά κείμενα που θα Τον συγκινήσουν. Η απλή ευχή, δύο λόγια.
Και η αγαθότης. Όταν έχουν αυτά έχει άμεσα αποτελέσματα. Όταν όμως δεν
υπάρχουν αυτά, «ίγγιστα ημάς ωφελείν δύναται», μας λέει. Και θα πει κανείς
τώρα. Έ, αφού εμείς σαν αμαρτωλοί και χλιαροί που είμαστε δεν τα έχουμε αυτά
τα πράγματα, τι να γίνει; Να πάψουμε να προσευχόμαστε; Να πάψουμε να λέμε
την ευχή; Αφού δεν ωφελεί. Για προσέξτε. Δεν είπε ο άγιος Μακάριος ότι δεν
ωφελεί. Είπε: «Ίγγιστα, ελάχιστα, ημάς ωφελείν δύναται» Και η ευχή που
γίνεται έστω μηχανικά, δεν είναι τελείως ανώφελη. Ούτε ένας κόμπος στο
κομποσχοίνι, ούτε ένα «Κύριε Ιησού Χριστέ» δεν πάει χαμένο. Αυτό θέλει να
πει. Ωφελεί λίγο αν λίγο ας πούμε έχουμε ανάγκη και φωνάζουμε λίγο μέσα μας,
αλλά πάντα ωφελεί.
Υπάρχουν κάτι μηχανήματα τα οποία τελευταία έχουν τελειοποιηθεί πάρα πολύ,
τα περίφημα computer, παλαιά λέγονταν εγκέφαλοι αλλά ήτανε αστείο το πράγμα
και σταμάτησαν να τα λένε έτσι. Τα computer λοιπόν αυτά έχουν μνήμη όπως
ξέρετε. Και με διάφορα συστήματα που έχουν λυχνίες, κυκλώματα, δισκέτες και
κάτι άλλα, μπορεί εκεί να αποθηκεύσει κανείς πάρα πολλά πράγματα. Ολόκληρη
εγκυκλοπαίδεια μπορεί να περάσει στην μνήμη του computer και με ένα πάτημα
κουμπιού να ανακαλεί όποιο σημείο θέλει. Ότι γράφει η εγκυκλοπαίδεια, ότι
καταθέσει πάνω σε μία τράπεζα, ότι εν πάση περιπτώσει ενδιαφέρει τον κάτοχο
του υπολογιστούν, είναι εκεί μέσα τοποθετημένο, δεν χαλάει ποτέ και σε
πάτημα του κουμπιού όταν έρθει η ώρα το φέρνει. Και αν πας σήμερα σε μία
τράπεζα με ένα βιβλιάριο ή μια επιταγή και ζητήσεις να την εξαργυρώσεις δεν
έχουν τώρα να κάνουν τίποτε άλλο όπως έκαναν παλιά και εξακριβώσεις και
τέτοια, πατάνε ένα κουμπί, έρχεται το όνομά σου και σου λένε μπορείς να
εξαργυρώσεις ή δεν μπορείς. Εν πάση περίπτωση ξέρουνε σε δευτερόλεπτα τι
γίνεται. Ο άνθρωπος μπορεί και αποθηκεύει ότι θέλει μέσα στα computer και με
πολύ μεγάλο αριθμό ίσως και απεριόριστο. Ο ουρανός δεν μπορεί να αποθηκεύσει
οτιδήποτε του προσφέρουμε; Τόσο ο άνθρωπος είναι έξυπνος και ο ουράνιος
Πατήρ δεν έχει τα computer τα πνευματικά τα δικά Του όπου καταγράφει όλες
τις πράξεις, όλες τις λέξεις, αυτό ήθελε να πει ο Κύριος που είπε ότι «ούτε
μια τρίχα απ’ το κεφάλι σας δεν θα πέσει χωρίς το θέλημα του πατρός μου».
Και το γιατί έπεσε είναι γραμμένο εκεί στην μνήμη του ουρανού. Μην
απογοητευόμαστε. Ας ξεκινήσουμε με την ευχή και ας είναι χλιαρή στη αρχή, κι
ας μην είναι κραυγή. Όλοι αυτοί που έφτασαν στην κραυγή της αγάπης προς τον
Ιησού ξεκίνησαν έτσι, απλά και χλιαρά. Ότι και αν κάνουμε και όπως και αν
προσευχηθούμε καταγράφετε στα computer του ουρανού. Ακούστε τον άγιο Μακάριο
πως το λέει: «Ού γαρ εστί αδικία παρά τω Θεώ» Δεν είναι άδικος ο Θεός. Εμείς
είμαστε δίκαιοι και ξέρουμε να ανταποδίδουμε σ’ αυτούς που μας κάνουν καλό.
Ο Θεός ότι του δώσουμε είναι άδικος; Δεν θα μας το ανταποδώσει; «Ού γαρ εστί
αδικία παρά τω Θεώ»λέει ο άγιος Μακάριος. «Ίνα τον ημίν καθηκόντων
κατορθωθέντων», εάν κάνουμε όλα μας τα καθήκοντα τα θρησκευτικά όπως λέγουμε
τα κατορθώσουμε, «Αυτός στο παρά αυτού αμελήσει»Να κάνουμε εμείς από την
πλευρά μας κάτι για τον Θεό, και Αυτός από την δική Του πλευρά δεν είναι
άδικος να αμελήσει, να το ανταποδώσει.
Και αφού λοιπόν καταγράφονται όλα, ας κάνουμε ότι περνάει απ’ το χέρι μας.
Στην αρχή χλιαρά, μετά ίσως ισχυρότερα, αλλά να μην αμελούμε στην ευχή. Και
τότε όταν αυτά που μπορούμε κάνουμε, λέγει ο άγιος Μακάριος: «Καγώ σοι λέγω»
έστω και αν κάνεις την ευχή νηπιωδώς αλλά συνέχεια να ζεσταίνεσαι, «και μή
απιστεί», μην απιστείς «μετά χαράς απελεύσης και παρρησίαν έξης και την
Βασιλείαν ωθήσει άξιον»τι θέλει να πει μ’ αυτό; Όταν κάνουμε ότι μπορούμε
εμείς για τον Χριστόν, μπορεί να είμαστε της ευχής με τα άμεσα αποτελέσματα,
αλλά όλα καταγράφονται. Και «μετά χαράς απελεύσης», θα φύγω μετά χαράς. Πότε
θα φύγουμε; Την ώρα του θανάτου, θα πατηθεί το κουμπί, το computer, και θα
βγούνε όλα τα θετικά μας την ώρα του θανάτου, την ώρα της εξόδου μας. «Και
παρρησία έξης», και θα έχουμε παρρησία. Πού θα έχουμε παρρησία την ώρα της
αναχωρήσεως; Στα τελώνια τα οποία περιμένουν. Είναι μαρτυρημένο και από
αγίους και από γραφές και από τα πάντα ότι περιμένουν δικαστές, τελώνες
απάνω, θα έχεις παρρησία τότε που θα σε δικάσουν, τα υπέρ σου θα σωθούνε
όλα, έτοιμα δεν θα τα έχεις ξεχάσει και θα μπορείς να απαντήσεις στα
τελώνια. Αυτό λέει ο άγιος Μακάριος. «Και παρρησία έξης και της Βασιλείας
ωφθήσης άξιον»Και θα φανείς βέβαια αφού περάσεις και απ’ αυτό το τείχος, απ’
αυτά τα τελώνια, άξιος της Βασιλείας.
Ας αρχίσουμε λοιπόν με τις μικρές μας προσευχές, και ας μην έχουν τα άμεσα
αποτελέσματα του Βαρτίμαιου, σιγά-σιγά θα ζεσταθούν. Και όταν έρθει η ώρα
μετά χαράς απελεύσει όπως λέγει, «και παρρησία έξης προς τους δαίμονες και
της Βασιλείας ωφθήσεις άξιος» πράγμα που εύχομαι με την χάρη του Κυρίου μας.
Αμήν.
Απομαγνητοφωνημένη
ομιλία του πατρός Νικολάου Φαναριώτη
01-12-1985
|
|